เช็กลิสต์เริ่มต้นแก้หนี้ — 6 ขั้นที่ต้องทำก่อนโทรหาเจ้าหนี้
ถ้าคุณเพิ่งเห็นตัวเลขว่าต้องผ่อนอีกหลายปีกว่าจะหมด — ความรู้สึกที่ตามมามักไม่ใช่ "ลุยเลย" แต่เป็น "แล้วจะเริ่มยังไงดี"
เช็กลิสต์นี้ตอบคำถามนั้น ไม่มีการคำนวณตัวเลขซ้ำ เพราะเครื่องมือเช็กหนี้ทำให้แล้ว หน้านี้เป็นเรื่อง ลำดับการลงมือ และ สิทธิ์ที่คุณมีอยู่แต่อาจยังไม่รู้
อ่านทั้งหมดใช้เวลาประมาณ 10 นาที ทำจริงประมาณ 1 สัปดาห์ ไม่ต้องทำครบทุกข้อในวันเดียว แต่ ขอให้ทำขั้นที่ 1 ให้จบก่อนขั้นอื่น เพราะทุกขั้นหลังจากนี้ต้องใช้ข้อมูลจากขั้นแรก
ขั้นที่ 1 — รวบรวมความจริงให้ครบก่อน
คนส่วนใหญ่รู้ว่าตัวเอง "เป็นหนี้เยอะ" แต่ตอบไม่ได้ว่าเยอะเท่าไหร่ กับใครบ้าง และค้างชำระมากี่วันแล้ว ซึ่งสามอย่างนี้คือสิ่งที่ตัดสินว่าคุณเข้าโครงการช่วยเหลือไหนได้บ้าง
รายงานนี้บอกว่าคุณมีบัญชีสินเชื่ออะไรอยู่บ้าง กับสถาบันไหน ยอดเท่าไหร่ และค้างชำระมากี่วัน มันมักโผล่บัญชีที่คุณลืมไปแล้วออกมาด้วย
| ช่องทาง | ค่าธรรมเนียม | ได้อะไร |
|---|---|---|
| แอป ทางรัฐ (ยืนยันตัวตนผ่านแอป ThaiD ก่อน) | ฟรี | รายงานแบบสรุป/ภาพรวม |
| ขอรายงานข้อมูลเครดิตฉบับเต็ม | 150 บาท/ครั้ง | รายงานเต็ม |
| ขอรายงานเต็ม + คะแนนเครดิต | 200 บาท/ครั้ง | รายงานเต็ม + เครดิตสกอริ่ง |
ยื่นขอผ่านแอปธนาคารได้หลายแห่ง เช่น Bualuang mBanking, MyMo (ออมสิน), Krungthai NEXT, ttb touch, KKP Mobile
เริ่มจากแบบฟรีก่อนก็ได้ ถ้าเห็นภาพรวมแล้วยังไม่พอค่อยจ่ายขอฉบับเต็ม
รวมทุกอย่าง ไม่เว้นอะไรเลย — บัตรเครดิต บัตรกดเงินสด สินเชื่อส่วนบุคคล หนี้รถ หนี้บ้าน กยศ. หนี้สหกรณ์ หนี้ที่ยืมญาติหรือเพื่อน และหนี้นอกระบบ
การเขียนทุกอย่างลงกระดาษแผ่นเดียวฟังดูเล็กน้อย แต่มันเปลี่ยนเรื่องนี้จาก "ก้อนความกังวลที่ไม่มีรูปร่าง" เป็น "รายการที่มีจำนวนจำกัด" ซึ่งจัดการได้
โทรถามเจ้าหนี้แต่ละรายว่า "ถ้าจะปิดบัญชีนี้วันนี้ ต้องจ่ายทั้งหมดเท่าไหร่"
ตัวเลขนี้มักต่างจากยอดในใบแจ้งหนี้ เพราะรวมดอกเบี้ยที่เดินมาถึงวันนี้ ค่าธรรมเนียม และค่าติดตามทวงถาม
จำนวนวันที่ค้างเป็นตัวตัดสินโดยตรงว่าคุณเข้าโครงการไหนได้ (ดูขั้นที่ 3) อ่านจากรายงานเครดิตบูโรได้เลย
ขั้นที่ 2 — หยุดเลือดก่อน แล้วค่อยคิดเรื่องปิดหนี้
ถ้าเงินยังไหลออกทางเดิมอยู่ การโปะหนี้จะเหมือนตักน้ำออกจากเรือที่ยังรั่ว
บัตรกดเงินสดหรือวงเงินที่ยังเหลือ คือทางที่คุณจะกลับไปใช้ตอนเดือนที่ชักหน้าไม่ถึงหลัง ปิดวงเงิน ลดวงเงิน หรือเอาบัตรออกจากกระเป๋าและออกจากแอปสั่งของออนไลน์ให้หมด
พอเงินอยู่กองเดียวกัน เงินค่าข้าวจะถูกดูดไปจ่ายหนี้โดยที่คุณไม่ทันรู้ตัว แล้วปลายเดือนก็ต้องกลับไปกดบัตรมากิน — ซึ่งคือการสร้างหนี้ใหม่เพื่อจ่ายหนี้เก่า
ฟังดูขัดกับสัญชาตญาณ แต่นี่คือจุดที่คนพลาดกันมากที่สุด ถ้าคุณโปะหนี้จนเงินในบัญชีเหลือศูนย์ แล้วมีเรื่องด่วนเข้ามา — มอเตอร์ไซค์เสีย ต้องไปหาหมอ คุณจะไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากกลับไปกดบัตรอีก หนี้ที่เพิ่งลดไปก็กลับมาเท่าเดิมพร้อมดอกเบี้ยรอบใหม่
ก้อนสำรองไม่ต้องใหญ่ ขอแค่พอรับมือเรื่องด่วนขนาดเล็กได้โดยไม่ต้องก่อหนี้ใหม่
การรวมหนี้เป็นก้อนเดียวช่วยได้จริงในบางกรณี — แต่เฉพาะเมื่อ ดอกเบี้ยใหม่ต่ำกว่าเดิมชัดเจน ถ้ากู้ใหม่มาโปะแล้วดอกเบี้ยเท่าเดิมหรือสูงกว่า คุณแค่ยืดเวลาและจ่ายดอกเบี้ยรวมมากขึ้น
เก็บทางเลือกนี้ไว้พิจารณาหลังทำขั้นที่ 3 เสร็จ
ขั้นที่ 3 — รู้สิทธิ์ตัวเองก่อนยกหูโทร
หลายคนไม่รู้ว่ามีช่องทางทางการที่ตั้งขึ้นมาเพื่อเรื่องนี้โดยเฉพาะ และไม่มีค่าใช้จ่ายในการเข้าถึง เช็กก่อนว่าตัวเองเข้าเงื่อนไขข้อไหนได้บ้าง
ข้อมูลด้านล่างตรวจสอบเมื่อ 23 สิงหาคม 2569 — เงื่อนไขเปลี่ยนได้ ตรวจซ้ำกับเว็บทางการก่อนสมัครเสมอ
สำหรับคนที่มีหนี้บัตรเครดิต บัตรกดเงินสด หรือสินเชื่อส่วนบุคคลที่ไม่มีหลักประกัน
- ต้องค้างชำระเกิน 120 วัน (ในรายงานเครดิตบูโรจะขึ้นสถานะค้าง 121-150 วันขึ้นไป)
- อายุไม่เกิน 70 ปี และมีรายได้
- หนี้รวมไม่เกิน 2 ล้านบาท
- ได้ผ่อนเงินต้นด้วยอัตราดอกเบี้ย 3% ต่อปี (ผ่อนไม่เกิน 4 ปี), 4% (4-7 ปี) หรือ 5% (7-10 ปี) ผ่อนได้สูงสุด 10 ปี
ติดต่อ: เว็บไซต์ คลินิกแก้หนี้.com · LINE @debtclinicbysam · โทร. 1443
โครงการที่เพิ่งเปิดในปี 2569 สำหรับคนที่หนี้เสียยอดไม่สูง ซึ่งเป็นกลุ่มที่มักตกหล่นจากโครงการอื่น
- เป็นบุคคลธรรมดา
- มีสถานะหนี้เสีย (ค้างชำระเกิน 90 วัน) ณ วันที่ 30 กันยายน 2568
- หนี้เสียรวมทุกเจ้าหนี้และทุกประเภทสินเชื่อ ไม่เกิน 100,000 บาท
- ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย
- ได้ทั้งเงื่อนไขผ่อนชำระที่เบาลง และประวัติในเครดิตบูโรที่ปรับดีขึ้น
ติดต่อ: bot.or.th/cleardebt · LINE @samsocialamc · หรือสถาบันการเงินที่เข้าร่วมโครงการ
ใช้เมื่อคุณ ติดต่อเจ้าหนี้ไม่ได้ หรือคุยแล้วตกลงกันไม่ได้ ธปท. จะเป็นตัวกลางส่งเรื่องให้เจ้าหนี้พิจารณา ใช้ได้กับสินเชื่อทุกประเภท
ยื่นเรื่องที่: app.bot.or.th/1213/DebtCase
ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังไม่แน่ใจว่าตัวเองควรไปทางไหน ช่องทางนี้ช่วยวิเคราะห์สถานะหนี้ และแนะแนวการเจรจาให้
ที่: app.bot.or.th/doctordebt
สายด่วนของ ธปท. สำหรับสอบถามและร้องเรียนเรื่องบริการทางการเงิน รวมถึงเรื่องการทวงหนี้ที่ไม่เป็นธรรม
ถ้าไม่เข้าเงื่อนไขข้อไหนเลย ยังเจรจากับเจ้าหนี้โดยตรงได้เสมอ — ไปต่อขั้นที่ 4
ขั้นที่ 4 — เตรียมตัวก่อนโทรเจรจา
การโทรแบบไม่เตรียมตัวมักจบลงด้วยการรับปากอะไรบางอย่างที่ทำไม่ได้จริง แล้วผิดนัดซ้ำ
- บัตรประชาชน และเลขที่บัญชีสินเชื่อ
- ใบแจ้งหนี้ล่าสุดของก้อนที่จะคุย
- หลักฐานรายได้ เช่น สลิปเงินเดือนหรือรายการเดินบัญชี
- รายงานเครดิตบูโรจากขั้นที่ 1
- ตัวเลขว่าคุณจ่ายไหวจริงเดือนละเท่าไหร่ — ตัวเลขนี้ต้องเป็นยอดที่จ่ายแล้วยังมีเงินกินอยู่ ไม่ใช่ยอดที่อยากให้เขาพอใจ
- อัตราดอกเบี้ยใหม่กี่เปอร์เซ็นต์ต่อปี
- ผ่อนทั้งหมดกี่งวด งวดละเท่าไหร่
- รวมแล้วต้องจ่ายทั้งหมดเท่าไหร่จนจบสัญญา
- มีค่าธรรมเนียมหรือค่าดำเนินการเพิ่มไหม เท่าไหร่
- ดอกเบี้ยและค่าปรับที่ค้างอยู่เดิม จะถูกคิดต่อหรือยกให้
- เข้าโครงการนี้แล้วสถานะในเครดิตบูโรจะเปลี่ยนเป็นอะไร
- อย่ารับปากยอดที่จ่ายไม่ไหว เพื่อให้จบการสนทนาเร็ว ๆ — ผิดนัดรอบสองเจรจายากกว่าเดิมมาก
- อย่าตกลงด้วยวาจาแล้วจบ ขอเป็นเอกสารก่อนเสมอ (ดูขั้นที่ 5)
- อย่าให้ OTP รหัสผ่าน หรือรหัสหลังบัตรกับใคร ไม่ว่าเขาจะอ้างว่าเป็นใคร สถาบันการเงินจริงไม่ขอสิ่งเหล่านี้
วันเวลาที่โทร ชื่อคนที่รับสาย และเลขอ้างอิงการติดต่อ ถ้าต้องยื่นเรื่องผ่านทางด่วนแก้หนี้ในภายหลัง บันทึกพวกนี้คือหลักฐานว่าคุณพยายามติดต่อแล้ว
ขั้นที่ 5 — ตกลงแล้วยังไม่จบ
จะเป็นสัญญา อีเมล หรือเอกสารยืนยันก็ได้ ขอให้มีตัวเลขครบตามที่ตกลงกันในข้อ 4.2 ถ้าเขาบอกว่า "จ่ายไปก่อนแล้วเดี๋ยวส่งให้" — ขอให้ส่งก่อน
การผิดนัดหลังปรับโครงสร้างหนี้มักทำให้เงื่อนไขที่ได้มาถูกยกเลิก เตือนล่วงหน้าให้มีเวลาหาเงินทัน ไม่ใช่เตือนวันเดียวกับวันครบกำหนด
เก็บไว้จนกว่าจะปิดบัญชีและได้หนังสือยืนยันการปิดบัญชีมาแล้ว
เพื่อยืนยันว่าสถานะถูกอัปเดตตามที่ตกลงจริง ถ้าไม่ตรง ให้แจ้งเจ้าหนี้ทันทีเพื่อขอแก้ไข
เงินที่ว่างจากก้อนที่ปิดไปแล้ว ให้เอาไปโปะก้อนถัดไปทันที นี่คือกลไกที่ทำให้หนี้หมดเร็วขึ้นแบบทบต้น ถ้าปล่อยให้เงินก้อนนั้นหายไปกับค่าใช้จ่ายใหม่ แผนจะยืดออกไปหลายปี
ขั้นที่ 6 — สัญญาณอันตรายที่ต้องเดินหนี
คนที่กำลังเครียดเรื่องหนี้คือเป้าหมายอันดับหนึ่งของมิจฉาชีพ เพราะกำลังอยากได้ทางออกเร็ว
ช่องทางทางการทั้งหมดในขั้นที่ 3 ไม่มีค่าใช้จ่ายในการเข้าถึง ใครที่ขอเงินล่วงหน้าเพื่อพาคุณเข้าโครงการ หรืออ้างว่ารู้จักคนในธนาคาร ให้ตั้งข้อสงสัยไว้ก่อน
ทำไม่ได้ ข้อมูลในเครดิตบูโรจะอยู่ตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด และจะเปลี่ยนก็ต่อเมื่อ เจ้าหนี้ส่งข้อมูลใหม่เข้าไปตามความเป็นจริง ไม่มีใครรับจ้างลบให้ได้
ตัวอย่างที่ต้องระวังตอนนี้คือโครงการ "คุณสู้ เราช่วย" ซึ่งปิดรับลงทะเบียนไปแล้วตั้งแต่ 30 กันยายน 2568 ถ้ามีใครบอกว่ายังพาสมัครได้ นั่นคือสัญญาณเตือน — ตรวจสอบกับเว็บไซต์ ธปท. โดยตรงเสมอ
ถ้าคำนวณแล้วยอดที่ต้องจ่ายรวมทั้งสัญญาสูงกว่าเดิม นั่นไม่ใช่การแก้หนี้ แต่คือการเลื่อนปัญหาออกไปพร้อมต้นทุนเพิ่ม
พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 ห้ามเรียกดอกเบี้ยเงินกู้เกิน 15% ต่อปี ผู้ฝ่าฝืนมีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ถ้าคุณกำลังเจอการทวงหนี้ที่คุกคาม หรือดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด ให้ปรึกษา ศคง. โทร. 1213 หรือแจ้งความกับตำรวจ
เว็บนี้ไม่แนะนำให้กู้หนี้นอกระบบไม่ว่ากรณีใด ถ้าตอนนี้กำลังคิดว่าไม่มีทางเลือกอื่นแล้ว โทร 1213 ก่อนตัดสินใจ
การแก้หนี้ไม่ได้เริ่มจากการหาเงินก้อนใหญ่ แต่เริ่มจากการรู้ว่าตัวเองยืนอยู่ตรงไหนจริง ๆ ถ้าวันนี้ทำได้แค่ขั้นที่ 1 ข้อเดียว ก็ถือว่าเดินหน้าแล้ว
อยากได้เวอร์ชัน PDF ไว้พิมพ์กรอกมือ?
ไฟล์ PDF มีครบทั้งเช็กลิสต์ 6 ขั้นตอนนี้ พร้อมตารางบันทึกการเจรจา ไว้กรอกมือระหว่างโทรคุยกับเจ้าหนี้แต่ละราย
เนื้อหาในเช็กลิสต์นี้เป็นข้อมูลเพื่อการศึกษาและความเข้าใจทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการเงิน กฎหมาย หรือภาษีเฉพาะบุคคล
เงื่อนไขโครงการ อัตราดอกเบี้ย และตัวเลขค่าธรรมเนียมทั้งหมดตรวจสอบเมื่อ 23 สิงหาคม 2569 และเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา กรุณาตรวจสอบกับแหล่งข้อมูลทางการก่อนตัดสินใจทุกครั้ง
สถานการณ์ของแต่ละคนต่างกัน หากต้องการคำแนะนำเฉพาะบุคคล ติดต่อ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) · ศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน (ศคง.) โทร. 1213 · หรือโครงการคลินิกแก้หนี้
แหล่งอ้างอิง
- ธนาคารแห่งประเทศไทย — bot.or.th
- โครงการปิดหนี้ไว ไปต่อได้ — bot.or.th/cleardebt
- ทางด่วนแก้หนี้ — app.bot.or.th/1213/DebtCase
- หมอหนี้เพื่อประชาชน — app.bot.or.th/doctordebt
- คลินิกแก้หนี้ by SAM — คลินิกแก้หนี้.com
- บริษัทข้อมูลเครดิตแห่งชาติ (NCB) — ncb.co.th
- ศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน (ศคง.) — โทร. 1213